Nông dân trồng khoai tây theo phương pháp mới

Bài và ảnh: Lê Nguyệt Minh, Giám đốc Chương trình nông nghiệp sáng tạo và thích ứng với biến đổi khí hậu của Oxfam

Trời rét ngọt. Mưa phùn đầu xuân đọng lấm tấm trên những chiếc lá khoai tây xanh mướt. Tôi theo chân đoàn đại biểu Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm trồng khoai tây theo phương pháp mới đi ra ruộng thăm khoai.

Bác Nguyễn Thị Hường, 59 tuổi ở Phùng Xá, Ứng Hòa, Hà Nội chỉ cho tôi nửa sào khoai của gia đình. Bác nhẹ nhàng gạt rơm rạ mục sang bên để lộ những củ khoai tây tròn mập, đều đặn như ổ trứng. Bác kể đây là vụ đầu tiên bác áp dụng trồng khoai theo phương pháp mới – làm đất tối thiểu và dùng rơm rạ che phủ.

Phương pháp này đến với nông dân Việt Nam từ vụ đông 2009 đến nay đã lan tỏa ra 20 tỉnh thành phố, chủ yếu thông qua ngành Bảo vệ thực vật cấp trung ương và tỉnh. Kết quả áp dụng cho thấy một hec-ta trồng khoai tây cho lãi gần 80 triệu, cao gấp 4-5 lần so với trồng lúa. Áp dụng kỹ thuật mới, ruộng khoai thông thoáng, ít sâu bệnh hơn. Công lao động làm đất và chăm bón giảm đáng kể, lại tận dụng được nguồn rơm rạ sau khi gặt lúa.

Bác Hường tâm sự “Có thêm đất, có tiền đầu tư tôi nhất định sẽ áp dụng phương pháp mới, trồng nhiều khoai hơn”. Mấy bác nông dân khác gật đầu đồng tình.

Nông dân hào hứng thế, nhưng vẫn phập phồng lo lắng vì họ chưa chủ động được giống và tiền đầu tư. Mấy bác nông dân khác đang co ro tránh mưa lạnh trong chiếc lán tạm cho biết họ còn phải luân phiên hay thuê người canh đồng thì trâu bò phá ruộng ban đầu, hay củ bị lấy trộm lúc gần thu hoạch. Chả thế, diện tích áp  dụng cứ đì đẹt. Hàng năm tổng diện tích trồng khoai tây của toàn quốc vào khoảng 10-11,000 hecta, ước tính mới tận dụng được khoảng 10% diện tích đất có thể trồng khoai tây. Hà Nội là một trong những địa phương đã dồn sức đầu tư vào vụ đông với nhiều hình thức khuyến khích như trợ giá khoai giống, hỗ trợ tiền tập huấn v.v nhưng mới áp dụng kỹ thuật gần 12 % diện tích trồng khoai.

Bác Hường với ruộng khoai của gia đình.

Bác Hường nhặt đưa tôi một củ khoai to tròn, vỏ bóng láng. Mặc dù chị Chung bên chi cục BVTV Hà Nội khen nức nở chất lượng tốt, bác cứ phân trần “bên ngoại ở huyện Chương Mỹ thu cao hơn vì họ được học từ 2009”. Bác Hường tin tưởng sang năm, có thêm kinh nghiêm chắc chắn “ruộng ở đây cũng chả kém”.

Để hỗ trợ những người nông dân áp dụng phương pháp mới nâng cao thu nhập, chắc chắn cần có hỗ trợ về vốn đặc biệt những hộ nghèo, ít đất, những hộ có phụ nữ là lao động chính vì những hộ này nếu không có hỗ trợ khuyến khích thì hầu như không thể, thậm chí không dám nghĩ đến thay đổi đầu tư. Thêm vào đó, lớp học đồng ruộng như trong dự án chi cục BVTV và Oxfam hỗ trợ tạo điều kiện cho nông dân trực tiếp thử nghiệm kỹ thuật mới. Quen tay, hay học nông dân sẽ chủ động sáng tạo và giúp đỡ lẫn nhau áp dụng cái mới.

Trời vẫn mưa lất phất. Cái gạt nước cửa kính ô-tô đều đặn quay. Mỗi lần gạt đi, gạt lại một khoảng kính sáng bừng lên. Tôi nghĩ lan man. Trồng lúa, trồng khoai không xa lạ với nông dân ta, nhưng nếu tự tin, chủ động tìm kiến thức mới thì chắc chắn nông dân sẽ có rất nhiều sáng kiến. Và nếu được các cấp ngành trợ giúp như lời ông  Hoàng Thanh Vân, Giám đốc sở NN&PTNT Hà Nội  “trong thời gian tới thành phố sẽ tập trung nguồn lực hỗ trợ nông dân ứng dụng kỹ thuật mới theo hướng xanh,sạch, bền vững”, thì lo gì nông dân không biết biến sáng kiến ra gạo, ra tiền./.